Тэгээд нүдний шилээ төвөгшөөх үе байдаг уу?

Тиймээс нүдний хараа сайжруулах лазер мэс засал хийлгэх талаар бодож байсан уу?

Эсвэл та нэгэнт шийдчихээд нүдний эмнэлэг дугаар авчихсан хурц сайхан хараагаараа гайхуулах өдрөө хүлээн сууна уу?
Аль нь ч бай би үнэтэй цагаа зориулан бичиж байгаа учир дуустал нь уншихыг санал болгоё.

Laser eye surgery aнх 1980аад оны эхэн үед нээгдсэн боловч клиникт 1995 онд нэвтэрч одоо дэлхийн олон оронд нэгэнт тархсан байна. Монголын хувьд Баасанжав багшийн “Болор мэлмий” эмнэлэг Азийн Хөгжлийн Банкны зээлээр хийдэг  төхөөрөмж аппаратыг нь оруулж ирж 2005 он орчмоос хийж эхэлсэн санагдаж байна. Сонирхуулахад Америкт нэвтрэхээс өмнө хөрш Канадад нь хийж эхэлсэн учир олон мянган Америкчууд Канадруу нүдний шилээсээ салахаар явцгааж байжээ. Одоогийн байдлаар Энэтхэг Япон Канад  зэрэг улсууд хамгийн сайн хийж байгаа бололтой.

Анх 1980 аад оны эхээр энэ мэс заслыг санаачилсан эрдэмтэн осолд орж, нүднийхээ эвэрлэгээ гэмтээжээ. Гэтэл олон жилийн турш зузаан нүдний шил зүүж явсан тэрээр шилгүйгээр сайн хардаг болчихсон байна. Зүгээр нэг хүн бус эрдэмтний хэрэг юу билээ нөхөр эрдэмтэн сониучирхан судалсаар дэлхийн сая сая хүнийг нүдний шилээ авч хаях гайхамшигт мэс заслын санааг сэдсэн байна.

Орчин үед нүдний хараа сайжруулах лазер мэс засал хөгжлийн эд үедээ гялалзаж шинэ төрлүүд нэмэгдэж байна. Эдгээр төрлүүд бүгд өөр өөрийн өвөрмөц сайн муу талтай юм бөгөөд нүдний эвэрлэгийн бүтэц болон үйл ажиллагааг сайтар судалсаны үндсэн дээр аль арга хамгийн тохиромжтойг эмч шийднэ.

• Corneal Onlays/Inlays: Эвэрлэгийн гадаргууд хийгдэнэ. Контакт линзтэй олон талаараа төстэй.  
• Custom Wavefront LASIK: Хамгийн нарийн төвөгтэй арга.
• Epi-LASIK: Тусгай багажийн туслажтай эвэрлэгийн өнгөн хэсгийг зүсэж хуулаад эвэрлэгийн дотор хийнэ.
• IntraLase "Bladeless" LASIK: Эвэрлэгт механикаар бичил зүсэлт хийнэ.
• LASEK: Эвэрлэг хэт нимгэн хүмүүст тохиромжтой.
• PresbyLASIK:Эвэрлэгийн хэсгүүд жигд бус гэрлийг хугалдаг бол энэ аргыг хэрэглэнэ.
• PRK: Хамгийн өргөн хэрэглэгдэж байгаа учир зөвхөн энэ аргыг лазер эмчилгээний арга гэсэн ташаа ойлголт байдаг.

Аль ч төрөл нь нүдний эвэрлэгт хийгдэх бичил мэс ажилбар юм. Ингэхэд эвэрлэг гэж “Хэн” бэ?

 Эвэрлэг бол хүний нүдний хамгийн гаднах давхрага бөгөөд хүүхэн хараа солонгон бүрхэвчийг хучиж хамгаалах үүрэг гүйцэтгэж байдаг тунгалаг хэсэг юм. Хэзээ нэгэн цагт та гэрлийг хугалдаг линз гэж сонсож байсан байж магадгүй. Тэгвэл тэрхүү линзнээс 2.4 дахин илүү буюу 43 диопригоор гэрлийг хугалах чадвартай бөгөөд энэхүү чадвар дээр дээр лазер мэс засал суурилдаг байна.

Ямар хүмүүс хийлгэж болох бэ:

·          Харааны хугалах гажиггүй.

·          20 оос дээш насны. ( 20 хүртэл насанд хүний хараа тогтворжиж дуусдаг. )

·          Сүүлийн нэг жилийн дотор хараанд өөрчлөлт ороогүй бол.

·          -1.00 ээс -12.00 хүртэл диоптри холын харалган буюу миопи бүхий

·           Хүүхэн харааны хэмжээ 6 мм болон түүнээс доош (Лазер нь хүүхэн харааг тодорхой хэмжээгээр томруулдаг. Мэрэгжлийн эмчээр шалгуулна. )

Хэнд хийх боломжгүй бэ:

·          Жирэмсэн

·          Тоосны харшилтай. (Мэс заслын дараа нүд хуурайшиж болзошгүй бөгөөд энэ нь харшлыг улам гааруулах нэг нүчин зүйл болно.)

·          Нүдний бусад өвчнүүд (Ялангуяа нүдний судасны өвчтэй.)

·          Диабет ревматойд артрит гэх мэт системийн өвчтэй.

·          Стеройд эмчилгээ удаан хугацаанд хийлгэж байсан.

Дээрх шалгуурыг даваад бас мөнгө нь байгаад маш ихээр хүсээд хийлгэлээ гэж бодоход чи зуун хувь сайн хардаг болчихгүй. Учир нь ямар ч мэс засалд эрсдэл болон хүндрэл гэж байдаг гэдгийг сануулья.

Мэс заслын дараа байнга ба түр хугацаагаар илэрч болох хүндрэлүүд:

·          Нүд хуурайших

·          Шарх эдгэхгүй удах

·          Өвдөх

·          Хараа сайжрахгүй байх

·          Загатнах

·          Мэдрэг чанар хэт ихэсч өдрийн цагаар нүд гялбах

·          Юмс давхарлаж харагдах

·          Юмс солонгорч, нүдний урдуур од хөвөх

·          Нүд бүрэлцэж манантах  

1. Ойр ойрхон гараа угаах. Ингэснээр гарт наалдсан вирүс ам, хамарт орохоос сэргийлж чадна.

2. ‘Гараа аль болох нүүрэндээ хүргэхгүй байх’ зарчмыг мөрдөх. Хоол унд идэх, усанд орох гэх мэт зайлшгүй хийгдэх үйлдлээс бусад тохиолдолд нүүрэндээ гараа бүү хүргэ.

3. Ам, хоолой, залгиураа бүлээн давстай усаар өдөрт 2 удаа зайлж байх. Давстай усны оронд ам зайлдаг ‘Listerine’ хэрэглэж болно. Зайлах нь ам, хоолой, залгиурт орсон вирүсийг угаан гаргаж вирүсийн үржлийг багасгана. Ингэж ‘эрүүл хүн хоолой залгиураа зайлж сэргийлэх нь вирусын халдвар авсан хүнд Тamiflu эм хэрэглэхэд үр дүнтэй байдагтай зүйрлэгдэнэ’. Иймээс энгийн, үр дүнтэй энэхүү ам, хоолой, залгиураа зайлах аргыг бүү мартаарай!

4. Хамрын хөндийг бүлээн давстай усаар өдөрт дор хаяж 1 удаа цэвэрлэх. Хамрандаа давстай ус татаад хүчтэй нийж гаргах эсвэл ус хамрандаа татаж нийж гаргасны дараа давстай ус шингээсэн хөвөнтэй модоор (cotton bud) хамрын хөндийг зөөлөн арчиж цэвэрлэж болно. Ингэснээр хамрын хөндийд агуулагдах вирүсийн хэмжээг багасгаж өвдөх магадлалыг бууруулна.

5. Витамин ‘C’ баялаг хоол унд, жимс түлхүү хэрэглэх. Энэ нь биеийн эсэргүүцлийг сайжруулж вирүстэй тэмцэх бие махбодийн урвалыг нэмэгдүүлнэ. Витамин ‘C’-р баялаг цитрусын төрлийн жимснүүд болох мандарин, оранж, grapefruit зэргийг идэх, лемон, зөгийн балтай халуун цай ууж Витамин ‘C’ ихтэй хоол идэх нь зүйтэй. Витамин ‘C’ нь амьтны ялангуяа, түүхий элгэнд (үхэр, гахай, тахиа) элбэг агуулагдах боловч өнөө үед түүхийгээр идэх нь зохимжгүй тул хонины элэг, зүрхийг шарж идэх, хонины хэлийг жигнэж идвэл Витамин ‘C’-г хоолоор дамжуулан авах боломж бүрдэнэ. Түүнчлэн Витамин ‘C’-ийн төрөл бүрийн нэмэгдэл бүтээгдэхүүн (supplement) хэрэглэж болно. Энэ нь монголд аскорбины хүчил, үрлэн Витамин ‘C’ хэлбэрээр эмийн сангаар худалдаалагддаг. Их Британид амьдарч хүмүүс “Vitamin C& Zinc”- Immune health нэртэй уусанд уусгаж өдөрт 1 удаа хэрэглэдэг шахмалыг авч хэрэглэж болно.
6. Халуун бүлээн шингэн (цай, кофе) ихээр уух. “Шингэн юм уух нь хамар, хоолой залгиураа зайлахтай төстэй үйлчилгээтэй, гэхдээ эсрэг чиглэлд. Хоолой залгиурт агуулагдаж буй вирүс уусан шингэн зүйлээр ходоод руу угаагдана гэсэн үг. Вирүс ходоодонд орсноор үржих нь бүү хэл үхэж устана”.

Түүнчлэн Натто нь хөгшрөлтийн үеийн ухаан санамж алдалтаас сэргийлэхээс гадна их хэмжээний витамин К болон кальци агуулах ба  энэ нь яс сийрэгжих өвчнөөс урьдчилан сэргийлнэ. Бүсгүйчүүлд шивнэхэд Hаттонд агуулагдах витамин  PQQ (Pyrroloquinoline quinone) нь арьсны сулрах процессыг удаашруулна. Мөн хавдрын эсрэг нөлөөтэй гэдэг нь нэгэнт батлагдаад байгаа 40 орчим төрлийн бодис агуулдгаас гадна холестрин бараг байхгүй учир даралт ихдэхээс эхлээд зүрх судасны өвчлөлд хүргэхгүй юм байна. Эрчүүлийн эрт халзралтанд сайнаар нөлөөлж гормоны тэнцвэрийг хадгалахад тусалдаг гэсэн судалгааны үр дүн нэлээд эртнээс олны анхаарлыг татаж байгаа юм байна.   

Тэгэхээр Натто нь ердөө л Монголд элбэг  байгаа шар буурцаг учраас өдөр бүр биш юмаа гэхэд долоо хоногт ядаж 2 удаа махнаас татгалзаж,  шар буурцгаар орлуулж чадвал та өөрийнхөө эрүүл мэндэд  оруулж байгаа томоохон хөрөнгө оруулалт юм шүү.  

• Ханиаж, найтаах үед ам хамрыг таглах (гар, ханцуй боломжтой зүйлсээр)
• Гараа сайтар савандаж угаах
• Орж гарахдаа бэлдэж тавьсан давсны уусмал, царван зэргээр хоолой амаа зайлж байх.
• Өвчтэй хүнтэй хавьтал болохоос аль болох зайлсхийх.
• Нүд, ам, хамарт бохир гараар хүрэхгүй байх.
• Амин дэмээр баялаг хоол хүнс хэрэглэх
• Хангалттай унтаж амарч, ядрахгүй байх.
• Суугаа ажилтай хүмүүс аль болох хөдөлгөөн хязгаарлалгүй дасгал хөдөлгөөн хийж биеийн үйл ажиллагааг ойр ойрхон хугацаанд сэргээж байх.
• Гэр орон, албан тасалгаандаа өдөр бүр чийгтэй цэвэрлэгээ хийж байх
• 2 цаг тутамд 10-15 минут цонхоо онгойлгож агааржуулж байх. (Жаахан хүүхэдтэй тохиолдолд хүүхдээ нөгөө өрөөнд оруулаад өрөөг агааржуулаад буцаж цонхоо хааж хэвийн дулаантай болгоод хүүхдээ оруулаад нөгөө өрөөгөө агааржуулах. Боломжгүй бол илүү ойрхон хугацаанд бага багаар агааржуулах эсвэл хүүхдийг дулаан хувцаслаж, ам хамрыг таглан өрөөг агааржуулах.)
• Онцын шаардлагагүй тохиолдолд өвчлөл гарсан газар руу зорчихгүй байх.
• Олон хүн цугласан газраар аль болох сэлгүүцэхгүй байх.
• Бие засах газар, ариун цэврийн өрөөний суултуур, гар угаагуурыг 1%-ийн хлорамины уусмалаар халдваргүйжүүлж байх.
• Ханиад хүрсэн шинж тэмдэг илэрсэн тохиолдолд өрхийн эмч, харъяа эрүүл мэндийн байгууллагад яаралтай хандах

• Сэжигтэй тохиолдол илэрвэл ХӨСҮТ-ийн 100, 454921 утсанд мэдээлэх, зөвлөмж авахыг зөвлөж байна.
• Вирусын эсрэг халдвар учир аль болох эмчийн зөвлөгөөгүйгээр антибиотик төрлийн эм хэрэглэхгүй байх! Антибиотик нь вирусын эсрэг огт үйлчилдэггүй бөгөөд эсрэгээрээ хүний дархлалын системийг дарангуйлдаг.
• Гэр бүлийнхнээс аль болох тусгаарлах, өвчтөнд маск зүүлгэх, маскийг 2 цаг тутамд сольж байх. (даавуун маск угааж индүүдэн хэрэглэх нь дээр. Учир нь гадуур зарагдаж буй 1 удаагийн маскнууд харшил өгч байна гэсэн яриа байгаа.)
• Гэр бүлийн гишүүд болон өвчтөн гараа тогтмол сайтар савандаж угаах.
• Гэртээ  чийгтэй цэвэрлэгээ  хийж, 2 цаг тутам агааржуулалт хийх.
• Ханиаж, найтаахдаа алчуур, сальфетик хэрэглэн хогийн саванд хаях.
• Орж гарахдаа бэлдэж тавьсан давс эсвэл содтой ус, царван зэргээр хоолой амаа зайлж байх.
• Хэрвээ танд дээрх шинж, тэмдэг илэрвэл, эсвэл хүүхдэд тань илэрвэл 7 хоногийн хугацаанд гэртээ гадагш гаралгүй эмчилгээ хийж, хэвтрийн дэглэм сахиж байх. Гэртээ байх хугацаанд өрхийн эмч дуудаж үзүүлж зөвлөгөө авч болно. Ажил, сургуулийн чөлөөг харъяа өрхийн эмч олгох болно.
• Хүүхэд өвдсөн бол сургуулийн захиргаанд мэдэгдэх, эмчид үзүүлэх
  
  -Хэрэв хүүхэд ханиад томуугаар өвдсөн бол хүүхдээ сургуульд явуулахгүй байх
  -Халууралт намжасны 2 болон түнээс дээш хоногийн дараа явуулах
  -Хүүхдийн хувийн ариун цэврийн хангах зүйл үүнд: амны альчуур, маск зэргээр хангах
• Амин дэмээр баялаг, илчлэг сайтай халуун хоол хүнс витамин хэрэглэх. Ялангуяа  халуун аарц, сүү, аньс, чацарганы шүүс, сармис, сонгинотой шөл хэрэглэх. Хүйтэн хоол хүнс, уух зүйлс хэрэглэхгүй байх.
• Хангалттай унтаж амарч байх.

• www.familyhouse.or.jp (Энд дарж хуудсыг google орчуулагчаар орчуулж Англиар уншиж болно.)